ANNE SÜTÜNÜN YETERLİLİĞİNİ NASIL ANLARIZ? 

Bebek günde 5-8 defa idrar yapıyorsa, günde 1-2 defa kaka yapıyorsa, mutlu ise, tartı kontrollerine gittiğinde yeterli kilo alıyorsa (ortalama ayda 500 gram) anne sütü yetiyor demektir. Kilo alımı bebekler arasında farklılık gösterebilir. Annenin memelerinin küçük ve yumuşak olması süt yok anlamına gelmez.

 • Her anne, sütünün bebeği için yeterli olduğundan emin olmak ister. Bebeği çok ağlıyorsa, az uyuyorsa, huzursuzsa, anne sütünün yeterli olmadığını düşünür ve kaygılanır. 

• Oysa bu belirtiler başka nedenlerden de kaynaklanabilir.

 • Böyle durumlarda anneler çoğu kez bu konuda bilgili bir kişiye danışmadan ek mamalar vermeye başlarlar. Böylece anne sütü ile beslenmeden uzaklaşılır. 

• Sağlıklı her anne, doğru bir şekilde emziriyorsa, ilk haftalarda sık ve geceleri de emziriyorsa, yeterli sıvı alıyorsa, bebeği için yeterli süt üretebilir. 

• Anne sütü geçici olarak azalabilir.

 • Bebek günde 5-8 kez idrar yapıyorsa, ilk 6 ay boyunca ağırlığı ayda en az 500 gr ya da haftada 150-200 g artıyorsa, annenin sütü yeterlidir.

 • Yenidoğan bebek ilk hafta kilo kaybeder. 7-10 günlük olduğunda doğum kilosuna ulaşması beklenir.

SÜTÜN İÇERİĞİ GÜNE SAATE GÖRE DEĞİŞİR Mİ?

Anne sütü, yalnızca bebeği besleyen bir kaynak değil, aynı zamanda bebeğe gece-gündüz farkını hissettiren bir “biyolojik saat” görevi görüyor. Bilimsel araştırmalara göre anne sütü günün farklı saatlerinde farklı içeriklere sahip; örneğin, sabah sütü bebeği daha enerjik yapmaya yönelik bileşenler içerirken, akşam sütü uykuya geçişi destekleyen bileşenler taşıyor.

Anne sütünde gün boyunca değişen bazı önemli maddeler var. Melatonin gibi, bebeğin uyumasına yardımcı olan hormonlar akşam ve gece saatlerinde daha yüksek miktarda bulunurken, kortizol gibi uyanıklığı destekleyen hormonlar sabah daha fazla oluyor. Yağ oranı da akşamları yükseliyor, bu da bebeğin gelişimi için gereken enerjiyi sağlıyor.

Bu farklılıklar sayesinde anne sütü, bebeğin biyolojik saatinin gelişmesine ve uyku-uyanıklık döngüsünü düzenlemesine yardımcı olabilir.

Anne sütü, bebeğin hem temel beslenme ihtiyaçlarını karşılayan hem de biyolojik saatini düzenlemeye yardımcı olan bir içeriğe sahip. Anne sütünde makro besinler (proteinler, yağlar ve karbonhidratlar) ve mikro besinler (vitaminler, mineraller ve bağışıklık destekleyici maddeler) bulunur ve bunlar gün içinde değişen oranlarda salgılanır.

Makro Besinler

Proteinler: Anne sütündeki proteinler, bebeğin büyümesi ve gelişmesi için gereklidir. Gün boyunca bu proteinlerin toplam miktarında büyük bir değişiklik gözlenmez. Ancak bazı amino asitlerin sabah saatlerinde daha fazla olması, bebeğin gece melatonin hormonunu üretmesi için bir hazırlık sağlar.

Yağlar: Anne sütündeki yağ miktarı özellikle akşam saatlerinde daha yüksek olur. Bu, bebeğin enerji ihtiyacını karşılamak ve daha uzun uyumasını sağlamak için faydalıdır. Ayrıca bu yağlar, bebeğin beyin gelişimi için de önemlidir.

Karbonhidratlar:Anne sütündeki karbonhidratlar, özellikle bebeğin beyin gelişimi ve enerji ihtiyacı için kritik olan laktozdan oluşur. Karbonhidrat seviyelerinde gün içinde belirgin bir değişim olmaz.

Mikro Besinler

Vitaminler ve Mineraller: Anne sütündeki bazı vitamin ve mineraller, gün içinde değişiklik gösterebilir. Örneğin demir, gece saatlerinde daha yüksek seviyelerde bulunur ve bebeğin sağlıklı gelişimi için önemlidir. Bazı mineraller, sabah daha fazla salgılanabilirken çinko gibi bazıları sabah zirve yapar.

Bağışıklık Destekleyiciler: Anne sütü, bebeğin enfeksiyonlara karşı korunmasına yardımcı olan bağışıklık güçlendirici bileşenler içerir. Bu bağışıklık maddelerinin gün içinde değişkenlik gösterip göstermediği tam olarak net değil; ancak, bu bileşenlerin her zaman bebek sağlığına katkıda bulunacak düzeyde olduğu biliniyor.

Anne sütündeki bu makro ve mikro besinlerin zaman içinde değişmesi, bebeğin biyolojik saatini ve uyku düzenini olumlu yönde etkileyerek sağlıklı bir gelişim süreci sunar.

SAĞILMIŞ ANNE SÜTÜ SAKLAMA İPUÇLARI NELERDİR?

Poşetler ya da kaplar ağzına kadar doldurulmamalı. Süt donunca genleşeceği için en az 2.5 cm (yaklaşık içerideki sıvının 1/8’i) kadar boşluk bırakılmalıdır.

Saklama poşetinin/kabının üstüne sütün sağılma tarihini ve kaç cc anne sütü saklayacağınızı yazın. Ayrıca bebeğiniz bir kreşe gidiyorsa poşetin üstüne bebeğinizin adını da yazmayı unutmayın.

Her iki göğüsten çıkan süt aynı saatte sağıldıysa karışabilir ama farklı saatlerde sağılan sütleri karıştırmayın ve sütü çalkalamayınız. 

Donmuş anne sütü dondurucunun ortalarında saklanmalıdır. Çünkü sıcaklığın en stabil olduğu yer dondurucunun ortasıdır. Dondurucunun yan bölümlerinde sıcaklık dalgalanabilir ve istemediğiniz halde donmuş sütün bir kısmı çözülebilir. Bu durumda sütün tekrar donması sağlıklı değildir.

Anne sütünü dondurduktan sonra çözdürürken mikro dalga kullanmamalısınız. Şişeyi ya da poşeti ılık su dolu bir kabın içinde bekleterek sütün çözünmesini sağlayın. 

Çözünmüş sütü tekrar dondurmayın. Ancak, kullanmadığınız miktarı 12 saate kadar buzdolabında saklayabilirsiniz. – Kimi bebekler sütü soğuk içmeyi kimileri de ılık içmeyi tercih ederler. Sütü ısıtmak için yine ılık su dolu bir kabın içine oturtun. Kaynatmamaya dikkat edin.

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİNDE DİKKAT ETMESİ GEREKENLER

1. Enerji İhtiyacı:

Emziren annelerin enerji ihtiyacı, emzirmeyen annelere göre daha fazladır. Ortalama olarak günde 300-500 kalorilik enerji daha fazla almalıdırlar. Ancak bu ekstra enerji, sağlıklı ve besleyici yiyeceklerden karşılanmalıdır.

2. Protein:

Protein, süt üretimi için çok önemlidir. Emziren annelerin günlük 2-3 porsiyon kaliteli protein alması önerilir. Kaliteli protein kavramını genellikle hayvansal protein için kullanırız. Süt üretimini desteklemek için aşağıdakilerden günde minimum 2-3 porsiyon tüketebiliriz.

Önerilen protein kaynakları:

Tavuk, hindi, balık (özellikle omega-3 bakımından zengin balıklar)

Yumurta

Baklagiller (nohut, mercimek, fasulye)

Yoğurt, süt, peynir gibi süt ürünleri

3. Vitaminler ve Mineraller:

Emzirme döneminde vitamin ve mineral ihtiyacı artar. Aşağıdaki besin gruplarına dikkat edilmelidir:

Demir: Kırmızı et, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller

Kalsiyum: Süt, yoğurt, peynir, badem, brokoli

Folat (B9 vitamini): Ispanak, brokoli, tam tahıllar, portakal suyu

D vitamini: Güneş ışığı, somon, D vitamini takviyeli besinler

C vitamini: Turunçgiller, kırmızı biber, çilek, kivi

4. Sıvı Tüketimi:

Emzirme sırasında sıvı ihtiyacı artar, bu yüzden bol su içmek önemlidir. Günde en az 8-10 bardak su tüketilmesi önerilir. Emziren annelerin sıvı alımını artırmaları süt üretimini destekler.

EMZİRİRKEN TÜKETİLMESİ VE TÜKETİLMEMESİ GEREKEN BİTKİ ÇAYLARI NELERDİR?

Tüketilmesi Tavsiye Edilen Bitki Çayları:

Bazı bitki çayları, emzirme döneminde süt üretimini artırıcı ve rahatlatıcı etkiler gösterebilir. Ancak bu çayların aşırı tüketilmemesigerekir. İşte tavsiye edilen bazı bitki çayları:

Isırgan Otu Çayı: Emziren anneler için süt artırıcı etkiye sahip olduğu düşünülür.

Anason Çayı: Emzirme döneminde rahatlatıcı etkisi olduğu bilinir.

Melisa ve Papatya Çayı: Sakinleştirici ve rahatlatıcı etkisi vardır.

Kaçınılması Gereken Bitki Çayları:

Bazı bitki çayları ise süt üretimini olumsuz etkileyebilir veya annenin sağlığı için uygun olmayabilir:

Adaçayı: Süt üretimini azaltabilir, bu nedenle emziren annelerin bu çayı tüketmesi önerilmez.

Nane Çayı: Nane de süt üretimini azaltabilir, bu yüzden dikkatli tüketilmelidir.

Maydanoz Çayı: Süt üretimini azaltıcı etki gösterebilir.

GALAKTOGOG NELERDİR VE SÜT ÜRETİMİNDE NASIL BİR ROL OYNARLAR?

Galaktogoglar, emzirme dönemindeki annelerde süt üretimini artırmak amacıyla kullanılan bitkisel veya farmakolojik desteklerdir. Bu maddeler, prolaktin hormonunu uyararak veya östrojenik etkilerle meme dokusunu genişleterek süt miktarını artırır. Örneğin, çemen otu, östrojenik özellikleri sayesinde prolaktin seviyesini artırarak meme dokusunu uyarır; deve dikeni ise silimarin içeriğiyle süt bezlerini destekleyerek süt üretimini teşvik eder. Rezene ve anason gibi bitkiler de fitoöstrojen içerikleriyle süt üretimini destekleyebilir​​.

Sık kullanılan bazı galaktogogların önerilen kullanım miktarları ve yan etkileri şunlardır:

Çemen Otu: Günlük 1-6 gram olarak önerilir. Süt üretimini artırabilir ancak bazı bireylerde mide rahatsızlıklarına yol açabilir.

Deve Dikeni: Günlük 420 mg silimarin içeriğine sahip formlar önerilir ve süt üretimini %85 oranında artırabilir; genellikle güvenli kabul edilir.

Rezene ve Anason Çayı: Emzirme döneminde süt üretimini artırmak amacıyla tercih edilebilir, ancak yüksek dozlarda toksisite riski taşıyabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.

Galaktogoglar, genel olarak güvenli kabul edilse de bireysel farklılıklar göz önünde bulundurularak ve olası yan etkiler nedeniyle kullanım öncesinde bir sağlık uzmanına danışılması önerilir​.